Celownik (дательный падеж)

LV. 8

Teoria

Celownik odpowiada na pytania – komu? czemu?

W porównaniu do innych przypadków jest używany rzadziej, ale nie może być pominięty podczas nauki lub przygotowań do egzaminu.

Ważne jest to, że w rodzaju męskim liczby pojedynczej dominującą końcówką jest -owi,

NA PRZYKŁAD:

  • Pożyczyłam pieniądze Danielowi.
  • Pomagam studentowi.
  • Dziękuję chłopakowi.
  • Przyglądam się samochodowi.

celownik

Lista rzeczowników z zakończeniem na -u:

  1. [lew] → Przyglądam się lwu.
  2. [pies] → Daję psu jedzenie.
  3. [kot] → Przygotowuję kotu jedzenie.
  4. [brat] → Pokazuję bratu nowy samochód.
  5. [ojciec] → Wierzę swojemu ojcu.
  6. [pan] → Oddaję panu i pani pożyczone pieniądze.
  7. [chłopiec] → Nie przeszkadzaj chłopcu i dziewczynce!
  8. [świat] → Ludzie szkodzą światu.
  9. [Bóg] → Dzięki Bogu wszystko dobrze się skończyło.
  10. [diabeł] → Nie wierzę diabłu!

celownik-2

Kiedy

  1. Celownik występuje po przyimkach:
  • wbrew → Jan został prawnikiem wbrew woli ojca.
  • dzięki → Dzięki twojej pomocy udało mi się rozwiązać to zadanie.
  • na przekór → Anna poszła na studia na przekór swojej matce.
  • przeciw/przeciwko → Leki te działają przeciw grypie.
  1. Łączy się z czasownikami:
  • życzyć (życzę, życzysz) komuś czegoś,
  • dawać (daję, dajesz) komuś coś,
  • obiecywać (obiecuję, obiecujesz) komuś coś,
  • przeszkadzać (przeszkadzam, przeszkadzasz) komuś w czymś,
  • pomagać (pomagam, pomagasz) komuś,
  • pokazywać (pokazuję, pokazujesz) komuś coś,
  • sprzedawać (sprzedaję, sprzedajesz) komuś coś,
  • ufać (ufam, ufasz) komuś,
  • wybaczyć (wybaczam, wybaczasz) komuś coś,
  • pożyczać (pożyczam, pożyczasz) komuś coś,
  • szkodzić (szkodzę, szkodzisz) komuś,
  • przyglądać się (przyglądam się, przyglądasz się) komuś,
  • czytać (czytam, czytasz) komuś coś,
  • opowiadać (opowiadam, opowiadasz) komuś coś,
  • wierzyć (wierzę, wierzysz) komuś,
  • przedstawiać (przedstawiam, przedstawiasz) komuś kogoś/coś,
  • oddawać (oddaję, oddajesz) komuś coś,
  • przygototywać (przygotowuję, przygotowujesz) komuś coś,
  • towarzyszyć (towarzyszę, towarzyszysz) komuś,
  • ustępować (ustępuję, ustępujesz) komuś czegoś.
  1. Celownik może również łączyć się z niektórymi przymiotnikami:
  • winny komuś coś
  • dłużny komuś coś,
  • wierny komuś,
  • życzliwy komuś,
  • przyjazny komuś,
  • przychylny komuś.

Pytania

celownik-pytania-1

celownik-pytania-mnoga

Ćwiczenie 1. Proszę wybrać poprawną formę.

a)Pomagam
//
.
b)Zazdroszę
//
pięknego domu.
c)Życzę wszystkim
//
powodzenia!
d)Dałam
//
prezent.
e)Dziękuję
//
za pomoc.
f)Ustępuję
//
miejsca w tramwaju.
g)Przyglądam się
//
dzieciom.
h)Sprzedaję
//
to, o co prosi.
i)Wbrew
//
wyszłam za mąż.
j)Ufam
//
.
k)Ona kibicuje
//
.
l)Kelner przynosi
//
zamówienie.

Ćwiczenie 2. Proszę napisać poprawną formę słów, podanych w nawiasie (liczba pojedyncza).

a)
Ania pokazała
firmę.
b)
Babcia podarowała
swój pierścionek.
c)
Jestem winny
przeprosiny.
d)
Ostatnio pomogłam
wsiąść do tramwaju.
e)
Mama czytała
bajkę na dobranoc.
f)
Jan towarzyszył
w podróży do Gdańska.
g)
Tata dał jeść
.
h)
Na zakończeniu roku szkolnego Zuzia dała kwiaty
.
i)
Mały kot przeszkadzał
w drzemce.

Ćwiczenie 3. Komu składamy życzenia? Proszę napisać prawidłową formę.

a)
[Anna]
b)
[kolega Adam]
c)
[babcia Hanna]
d)
[kochany tata]
e)
[ciocia Barbara]
f)
[wujek Tomasz]
g)
[dziadek Wojciech]
h)
[kuzynka Ula]
i)
[miły Karol]
j)
[siostra i brat]
k)
[kuzyn i kuzynka]
l)
[mój nauczyciel]
m)
[świetny Tomek]
n)
[pani Kasia]

Ćwiczenie 4. Z rozsypanych wyrazów proszę ułożyć poprawne gramatycznie zdania.

4a

a) kaszel, przeciw, ten, działać, syrop

4b

b) twoja, na, dzięki, wymarzone, wskazówka, poszłam, studia, dobra

4c

c) szczepić, grypa, dzieci, i, warto, przeciw, ospa

4d

d) przedstawił, swoją, mama, Jan, tata, i, dziewczynę

4e

e) projekt, menager, personel, zaprezentował

4f

f) zaufała, z, Magda, ona, koleżanka, i, swoja, przygotowała, prezentację

celownik-5

Ćwiczenie 5. Proszę, używając celownika, ułożyć zdania w czasie teraźniejszym z podanymi poniżej formami.

5a

a) Dziewczyna opowiada historię Karolinie.

5b

b) Karolina pożycza pieniądze dobrej koleżance.

5c

c) Dobra koleżanka kupuje prezent mamie.

5d

d) Mama przygląda się dzieciom.

5e

e) Dzieci przeszkadzają babci.

5f

f) Babcia wierzy mężowi.

5g

g) Mąż wybacza przyjacielowi.

5h

h) Przyjaciel oddaje pieniądze Damianowi.

Ćwiczenie 6. Proszę napisać podane w nawiasie słowa w celowniku liczby pojedynczej lub mnogiej.

a) Karolina pomagała
[nowi wolontariusze] w nauce języka polskiego.
b) Lekarz przepisał
[dziecko] leki przeciw
[choroba], na którą cierpi.
c) Alkohol i palenie szkodzą
[twoje zdrowie].
d) Posłowie zagłosowali przeciw
[nowe projekty].
e) Twoje nieodpowiedzialne zachowanie zaszkodziło
[cała grupa].
f) Ania poszła na imprezę na przekór
[swój chłopak].
g) Pies to zwierzę wierne
[swój właściciel].
h) Kasiu, czy pożyczyłabyś
[moja kuzynka] tę książkę, o której mi opowiadałaś?

Ćwiczenie 7. Proszę wybrać i podkreślić czasowniki, które łączą się z celownikiem (oglądać, pożyczać, przyglądać się, nienawidzić, przepadać za, czekać na, dziękować, prosić, dawać, pracować, kupować, słuchać, wierzyć, życzyć, pokazywać, zajmować się, korzystać, pić, pomagać, bać się)

a) Drodzy studenci, [ja]
wam za pomoc w wyremontowaniu klasy!
b) Moja babcia zawsze
mi okropne prezenty, ostatnio dostałam rajstopy i jabłka!
c) Dlaczego nigdy nie [ty]
mi pieniędzy, wiesz, że jestem w potrzebie.
d) [my] Nie
im, zawsze kłamią!
e) – Czego mi [wy]
? – Dużo zdrowia, szczęścia i spełnienia marzeń!
f) Cały czas [wy]
mi ten sam projekt, kiedy zrobicie coś innego?!
g) Mogę liczyć na moich przyjaciół, oni
mi, jeśli tego potrzebuję.
h) Mężczyzna siedzi w oknie i
ludziom, chyba jest bardzo samotny.
i) Dlaczego [one]
ptakom chleb? Nie wiecie, że nie wolno tego robić?!

Ćwiczenie 8. Proszę użyć wyrazu podanego w nawiasie i przekształcić zdanie tak, żeby nie zmieniło sensu.

8a

a) Patrzytam na małe dzieci. [Przyglądałam się]

8b

b) Chłopak kupił kwiaty swojej dziewczynie. [dla]

8c

c) Przygotowałam ci jedzenie. [dla]

8d

d) Kupiłam prezent mojemu ukochanemu dziadkowi. [dla]

8e

e) To lek przeciwgorączkowy. [przeciwko] / [przeciw]

8f

f) Twoja dobra rada pomogła mi osiągnąć sukces. [dzięki]

8g

g) Nie słuchając rodziców, wyjechała za granicę. [wbrew]

Ćwiczenie 9. Proszę wybrać poprawny przyimek łączący się z celownikiem.

a)Wziełam ślub
//
moim rodzicom, ale nie żałuję, bo jestem bardzo szczęśliwa.
b)Musi pani brać leki
//
gorączce i bólowi, od razu poczuje się pani lepiej.
c)Byłam w bardzo trudnej sytuacji finansowej, ale
//
swoim bliskim przetrwałam ten kryzys i wychodzę na prostą.
d)Dlaczego robisz wszystko
//
swojej siostrze? Przecież wiesz, że jest jeszcze mała, musisz być bardziej wyrozumiały.
e)
//
Bogu wszystko dobrze się skończyło.

Ćwiczenie 10. Proszę napisać pytania do podkreślonych części zdania.

10a

a) Andrzej obiecał córce nowy komputer.

10b

b) Nauczycielka powiedziała temu uczniowi, że dostał piątkę.

10c

c) Dzięki waszej pomocy udało mi się wykonać projekt na czas.

10d

d) Dziadek podarował kochanej wnuczce nowe klocki.

10e

e) Przyglądała się przystojnemu mężczyźnie.

10f

f) Palenie szkodzi zdrowiu.

10g

g) Jacek opowiadał tamtym kolegom historię ze swojej podróży.