Czas przeszły (Прошедшее время)

LV. 18

Teoria

Używamy tego czasu, żeby mówić o czynnościach, wydarzeniach, które miały miejsce w przeszłości.

Czas przeszły wykorzystujemy też do tworzenia czasu przyszłego i trybu przypuszczającego.

Czas ten tworzymy od bezokolicznika. Eliminujemy (usuwamy) -ć /-c i dodajemy właściwe końcówki osobowe.

czas-przeszly

UWAGA! Bardzo ważna jest różnica między oni a one – oni jest zarezerwowane dla mężczyzn i grup mieszanych (rodzaj męskoosobowy), więc dwa samochody, trzy koty, cztery psy i trzy komputery to są one!

Czasowniki zakończone na -eć w prawie wszystkich osobach, poza liczbą mnogą rodzaju męskoosobowego, zmieniają się z -e na -a. Możemy nazwać to „regułą buta”: wszystko, co jest w bucie ma -a, a reszta zmienia się na -e.

czas-przeszly-but

Do zapamiętania!

  1. Wzorzec odmiany dla czasowników zakończonych na -ąć.
  2. Formy dokonane czasowników iść i jeść w czasie przeszłym.

czas-przeszly-wziac

czas-przeszly-pojsc

czas-przeszly-jesc

czas-przeszly-moc

Ćwiczenie 1. Proszę napisać poprawną formę – byli czy były?

a)
nauczyciele →
b)
studentki →
c)
panowie →
d)
polskie miasta →
e)
panie →
f)
dzieci →
g)
tramwaje →
h)
konie i chomiki →
i)
mężczyźni i kobiety →
j)
telewizory →

Ćwiczenie 3. Proszę wybrać poprawną formę [m – rodzaj męski/męskoosobowy, ż – rodzaj żeński/niemęskoosobowy].

a) ona →
//
b) oni →
//
c) wy, m →
//
d) ono →
//
e) my, ż →
//
f) on →
//
g) ty, ż →
//
h) one →
//
i) ja, m →
//
j) my, m →
//
k) wy, ż →
//
l) ja, ż →
//
m) ono →
//

Ćwiczenie 4. Proszę utworzyć poprawną formę czasu przeszłego [m – rodzaj męski/męskoosobowy, ż – rodzaj żeński/niemęskoosobowy].

a)
Moja siostra wczoraj wyjątkowo
[zrobić] mi śniadanie.
b)
W tym miesiącu moje dziecko
[uczyć się] bardzo dużo.
c)
Nasza nauczycielka
[przygotować] ciekawą lekcję o historii Gdańska.
d)
Kiedy
[zadzwonić] telefon, to akurat
[brać – ż, ja] prysznic.
e)
Rok temu
[pracować – m, ja] jako taksówkarz, ale nie
[lubić – m, ja] tej pracy.
f)
Dzieci
[biegać] po podwórku bez czapek i teraz są chore.
g)
Dziś
[grać – m, wy] lepiej niż ostatnio. Gratuluję!
h)
Komputery
[zepsuć się], więc mogą państwo iść do domu.
i)
Kiedy
[mieszkać – m, my] w Kolumbii, to
[kąpać się – m, my] w morzu, ale w Gdańsku woda jest za zimna!
j)
Wiem, że
[prosić – ty, ż] mnie o to milion razy, ale nie
[mieć – m] czasu się tym zająć.
k)
[zgubić – ono] swój telefon, nie
[widzieć] go pan?
l)
Kiedy
[mieć – m, my] psa, to nie
[móc – m, my] podróżować.
m)
Dziecko nic dziś nie
[jeść].
n)
Samochody
[stać] zaparkowane przed domem, ale ktoś
[wybić] w nich szyby.
o)
Lekarze
[pracować] w szpitalu na dwie zmiany i już dłużej nie
[chcieć] tak żyć. Wczoraj
[zwolnić się] z pracy.
p)
Dziewczyny
[być] na koncercie, a wy? Też
[być – m, wy]?

Ćwiczenie 5. Pójść czy jeść – proszę uzupełnić.

a)
[my, ż] Wczoraj
do restauracji i
znakomity żurek.
b)
[on]
na kolację z dziewczyną, ale nic nie
, bo bardzo się stresował.
c)
[wy, m] Czy
już oscypki?
d)
[ty, m]
do tej restauracji sam czy z Wiktorią?
e)
[ja, ż]
na śniadanie jajecznicę.
f)
Dziecko nic nie
od kilku dni, mama
z nim do lekarza.
g)
Czy one
na spotkanie?

Ćwiczenie 6. Proszę uzupełnić poprawną formę czasowników zakończonych na -ąć.

a)
Moja córka już
prysznic, a mój syn jeszcze nie
. [wziąć]
b)
Studenci
roczny kurs francuskiego. [zacząć]
c)
Moje dziecko wreszcie
, pierwszy raz nauczycielka nie zadała dużo do domu. [odpocząć]
d)
Moja dziewczyna
drzwiami i wyszła. [trzasnąć]
e)
Dziecko
piłkę tak mocno, że wpadła do ogrodu sąsiada. [kopnąć]
f)
Jesteśmy policjantami i
nielegalnie działającą firmę. [zamknąć]
g)
Statek
po morzu. [płynąć]
h)
Byłam na wykładzie z filozofii i niczego nie mogłam zrozumieć, więc
dwa razy i poszłam do domu. [ziewnąć]
i)
Lekarze strajkowali i nie
żadnego pacjenta. [przyjąć]

Ćwiczenie 7. Proszę zmienić rodzaj – jeśli jest męski, to utworzyć żeński i odwrotnie (podobnie męskoosobowy i niemęskoosobowy).

a

Zawsze chciałyśmy zdać egzamin z języka polskiego na 100%! →

b

Ona martwiła się, że nie mogła pójść do szkoły. →

c

Zjadłyśmy dziś najsmaczniejsze pierogi w Oliwie. →

d

Czy kiedy mieliście dziecko, to chodziliście do kina? Mieliście czas dla siebie? →

e

One zapomniały, z czego był test. →

f

Mówiliśmy wam, żebyście przestali tak się zachowywać! →

g

Dlaczego nie odbierałyście telefonu? Zastanawiałem się, co się stało! →

Ćwiczenie 8. Proszę uzupełnić właściwym czasownikiem w czasie przeszłym (uwaga: tam, gdzie rodzaj nie wynika z kontekstu, proszę użyć rodzaju męskiego/męskoosobowego).

zostawić • mieć • boleć • obchodzić • wziąć • czuć • wysłać • zrobić • myśleć • być • pójść • dojść • wrócić • zjeść

1.
Klasyk – pies ją
, można wykorzystać też inne zwierzęta: kota, królika lub chomika.
2.
To nie moja wina! Jeśli masz rodzeństwo, to możesz powiedzieć, że twoja siostra przez przypadek
ją ze sobą.
3.
Samopoczucie ci nie dopisało. Źle się [ty]
,
cię głowa, więc
wcześnie spać, a dziś, na szczęście, jest już lepiej!
4.
W całym domu nie
prądu, to chyba jakaś wielka awaria, bo cały blok nie
energii elektrycznej.
5.
[ja]
maila z pracą domową, może nie
? Wieczorem spróbuję jeszcze raz! Obiecuję!
6.
Akurat wczoraj mój dziadek
urodziny, moi rodzice i ja
bardzo późno z imprezy.
7.
Zadanie domowe
na innej kartce, niestety
ją w domu, przyniosę na jutro!
8.
To na dziś?!
, że to zadanie jest na przyszły tydzień, ups...