Dopełniacz (родительный падеж)

LV. 5

Teoria

Liczba pojedyncza

Dopełniacz (ang. genitiv) odpowiada na pytania kogo? czego?

Rodzaj męski ożywiony (ang. animate) ma zawsze końcówkę -a, a jeśli jest nieożywiony (ang. not animate), to może mieć końcówkę -u (która jest częstsza!) lub -a.

NA PRZYKŁAD:

❤️ Nie mam starszego brata.

🖤 Nie ma najmniejszego problemu. / W domu brakuje ciemnego chleba.

Końcówka -u występuje z rzeczownikami niepoliczalnymi, NA PRZYKŁAD: trochę piasku, kilogram cukru, odrobina pieprzu.

Końcówkę -a mają:

  1. miary i wagi – metra, kilometra, grama;
  2. miesiące – stycznia, marca, kwietnia, czerwca (uwaga: lutego!);
  3. części ciała – brzucha, nosa, palca, włosa;
  4. zakończone na -er – skutera, -or – telewizora, -ik – słownika, -ek – kubka;
  5. naczynia i sztućce – talerza, kubka, widelca, noża, otwieracza;

Problem często pojawia się przy nazwach własnych – miast lub państw – tutaj końcówkę trzeba zapamiętać, NA PRZYKŁAD: Jadę do Gdańska, Torunia, Wałbrzycha, Krakowa, Berlina, Paryża, ale do Sopotu, Kołobrzegu, Sztokholmu czy Londynu.

dopełniacz-1

KIEDY UŻYWAMY TEGO PRZYPADKA?

  1. Z czasownikami:
  • bać się [boję się, boisz się]
  • brakować [—, —, brakuje]
  • bronić [bronię, bronisz]
  • dotykać [dotykam, dotykasz]
  • nienawidzić [nienawidzę, nienawidzisz]
  • pilnować [pilnuję, pilnujesz]
  • potrzebować [potrzebuję, potrzebujesz]
  • pragnąć [pragnę, pragniesz]
  • próbować [próbuję, próbujesz]
  • słuchać [słucham, słuchasz]
  • spodziewać się [spodziewam się, spodziewasz się]
  • szukać [szukam, szukasz]
  • uczyć, uczyć się [uczę się, uczysz się]
  • unikać [unikam, unikasz]
  • używać [używam, używasz] = korzystać z… [korzystam, korzystasz]
  • wstydzić się [wstydzę się, wstydzisz się]
  • zabraniać [zabraniam, zabraniasz]
  • zapominać [zapominam, zapominasz]
  • życzyć [życzę, życzysz]
  • żałować [żałuję, żałujesz]
  • żądać [żądam, żądasz]
  1. Podczas tworzenia negacji biernika – Nie mam cukru. Nie lubię kawy.
  2. Kiedy wyrażamy posesywność – przynależność – dodatkową informację – Dom (czyj?) Karoliny. Instruktor (czego?) salsy. Kilogram (czego?) ziemniaków.
  3. Przyimki (prepozycja): od, do, dla, z (ang. from/of), u, naprzeciwko = na wprost, blisko, wzdłuż, podczas, bez, dookoła, oprócz.

Liczba mnoga

Do rodzaju żeńskiego i nijakiego nic nie dodajemy. Eliminujemy samogłoskę (-a, -e, -o), NA PRZYKŁAD: pięć dziewczyna, dużo kawa, kilka piwo, ale jeśli w zakończeniu pozostaną dwie lub więcej spółgłosek, to wstawiamy między nie -e, NA PRZYKŁAD: sześć skarpetek, osiem sukienek, kilka jajek, kilogram jabłek.

dopełniacz-mnoga

Pytania

dopełniacz-pytania

Ćwiczenie 1. Proszę wybrać właściwą formę rzeczownika (uwaga: niektóre formy nie istnieją w języku polskim).

a)Nie chcę
//
.
b)Nie zjem zielonego
//
.
c)Nie dawaj mi
//
.
d)Teraz nie czytam
//
.
e)Nie chodzę do
//
.
f)Nigdy nie chodzę do
//
.
g)Nie piszę
//
.
h)Nie słucham
//
.
i)Nie znoszę porannych
//
.
j)Nie kupiłam
//
.
k)Nie myję
//
.
l)Szukam
//
.
m)Biegam dookoła
//
.
n)Używam
//
.

Ćwiczenie 2. Proszę wybrać poprawną formę przymiotnika / zaimka.

a)Nie lubię
//
dziewczyny.
b)Szukam
//
telefonu.
c)Pilnuję
//
dzieci.
d)Uczę się
//
.
e)Wstydzę się
//
błędów.
f)Spodziewam się
//
dziecka.
g)Unikam
//
chłopaka.
h)Nie zamawiałam
//
kawy.
i)Nie mam
//
czasu.
j)Nie jadam
//
mięsa.
k)Brakuje mi
//
przyjaciół.

Ćwiczenie 3. Proszę napisać zdania (rzeczownik + przymiotnik) używając dopełniacza. W kluczu podano przykładowe odpowiedzi.

a)

Karolina nie lubi ...

b)

Ania nie pije ...

c)

Karol nie lubi ...

d)

Weronika unika ...

e)

Mężczyźni piją coraz mniej ...

f)

Nie chcecie ... ?

g)

One są wegetariankami, nie jedzą ...

h)

Nienawidzimy ...

i)

Dzieci nie chcą jeść ...

Ćwiczenie 5. Proszę uzupełnić poprawną formą dopełniacza liczby mnogiej.

a)
Poproszę pięć
[biała kawa].
b)
Nasza firma poszukuje
[nowy pracownik].
c)
Brakuje nam
[pracowita osoba].
d)
Na tym oddziale nie ma
[kompetentny lekarz] i
[oddana pielęgniarka].
e)
W szkole było dziś pięciu
[chłopiec] i osiem
[dziewczynka].
f)
Potrzeba nam
[wykwalifikowany budowlaniec] oraz dobrze
[zorganizowana sekretarka] do pracy.
g)
W naszej grupie nie ma
[obowiązkowy student].
h)
Potrzebuję 10
[duże jajko].
i)
Wczoraj pojechałam do
[moi przyjaciele], którzy mieszkają w Londynie.
j)
Nie ma już
[dobre liceum] w naszym mieście.

Ćwiczenie 6. Proszę uzupełnić tekst poprawną formą dopełniacza (liczba pojedyncza i mnoga).

Jako dziecko byłam zmuszana przez rodziców do jedzenia
[najokropniejsza rzecz – l.mn.] (1). Nienawidziłam wszystkich
[warzywo – l.mn.] (2) i niektórych
[owoc – l.mn.] (3). Nie chciałam oglądać
[ten brokuł – l.mn.] (4),
[marchewka – l.mn.] (5),
[śmierdząca cebula – l.mn.] (6) i gór
[ziemniak – l.mn.] (7). Nie chciałam wychodzić ze
[swój pokój – l.poj.] (8). Kopałam, krzyczałam, byle nie jeść
[to świństwo – l.poj.] (9)! Poza tym musiałam zawsze być miła. Nienawidziłam
[chłopak – l.mn.] (10), nie miałam ochoty z nimi rozmawiać ani ich dotykać. No i ubrania! Nie chciałam nosić
[różowa sukienka – l.mn.] (11), no może poza jedną, dostałam ją od
[ukochana babcia – l.poj.] (12). Reszta była okropna, źle się w nich czułam. Poza tym nie chciałam zakładać
[rajstopy – l.mn.] (13). Szukałam
[wymówka – l.mn.] (14), żeby nie pokazywać się publicznie z mamą i tatą. Tak, wstydziłam się
[swój rodzic – l.mn.] (15). Dlaczego? Lubili warzywa, chcieli, żebym była miła, ubrana w sukienkę. Kompletnie tego nie rozumiałam. Teraz, kiedy mam dziecko i ono nienawidzi
[wszystko – l.poj.] (16), wiem, że w przeszłości moi rodzice mieli mnie dość.

Ćwiczenie 7. Proszę wybrać poprawną formę przyimka.

a)Lecę
/
Majorkę.
b)Na wakacje jedziemy
/
Litwę.
c)Lecimy
/
USA.
d)Chcę jechać
/
Polski.
e)Jedziemy
/
Białoruś.
f)Płyniemy
/
Hel?
g)Często latam
/
Rosji.
h)Jedziemy
/
Poznania?
i)Wybieram się
/
Warszawy.
j)Proszę bilet
/
Sopotu.

Ćwiczenie 8. Proszę dopisać poprawną końcówkę rzeczownika w dopełniaczu dla wskazanych miejsc.

a)
Jutro jedziemy do Berlin
.
b)
Moja rodzina pochodzi z Poznani
.
c)
Często jeżdżę do Wrocławi
.
d)
Podróżuję do Włoch
.
e)
Jestem z Katowic
.
f)
Jadę do Krakow
.
g)
Przyjechałam z Londyn
.
h)
Jedziemy do Gdańsk
.
i)
To pocztówka z Rzym
.
j)
Polacy wyjeżdżają do Dublin
.
k)
Nigdy nie zapomnę Paryż
.
l)
Jadę na wakacje do Sopot
.
m)
Czy wracacie z Frankfurt
?

Ćwiczenie 9. Proszę użyć wyrazu podanego w nawiasie i przekształcić zdanie zgodnie z podanym przykładem tak, żeby nie zmieniło sensu.

b)

Już pięć lat mieszkam w Polsce. [od]

c)

Tęsknię za moimi dziećmi. [Brakuje]

d)

Kupiłam prezent mojemu tacie. [dla]

e)

Muszę kupić nowy telefon. [Potrzebuję]

f)

Na lekcji siedziałam przy gadatliwych dziewczynach. [obok]

g)

Proszę kawę bezkofeinową. [bez]

h)

Lubię wszystkie owoce poza czerwonymi pomarańczami. [oprócz]

i)

Cieszę się słońcem i piękną pogodą. [Korzystam ze]

Ćwiczenie 10. Proszę wybrać poprawny przyimek łączący się z dopełniaczem.

a) Pochodzę [//] małej miejscowości, która znajduje się [//] Gdańska. b) Chciałabym pojechać w podróż [//] świata. c) Nie toleruję laktozy, więc poproszę kawę [//] mleka. d) Wszystkiego najlepszego [//] okazji urodzin, mam prezent [//] ciebie! e) Lubię wszystkie warzywa [//] ziemniaków. f) Całe życie mieszkaliśmy [//] sklepu, więc w każdej chwili mogliśmy coś dokupić. g) [//] czasu [//] czasu zamykam się w łazience i biorę długą kąpiel, żeby nabrać sił. h) [//] całych wakacji pracowałam w restauracji i zaoszczędziłam dużo pieniędzy, teraz mogę kupić sobie nowy komputer! i) Przepraszam, ale nie mogę teraz rozmawiać, bo jestem [//] lekarza, zadzwoń [//] mnie za godzinę. j) [//] mnie wszystkie dzieci powinny otrzymywać darmowe podręczniki.

Ćwiczenie 11. Proszę uzupełnić poprawnym przyimkiem – biernik i dopełniacz. Trzy przyimki są niepotrzebne. (u • o • o • podczas • do • do • do • od • od • dla • z • z • przez • na • na • zza • oprócz)

(1) kilka tygodni szukałam wycieczki, która spełniłaby moje oczekiwania. Prosiłam
(2) pomoc przyjaciół, a nawet poszłam
(3) biura podróży. W końcu podjęłam decyzję, że polecę
(4) Majorkę. Nigdy nie byłam w Hiszpanii, a
(5) wielu osób słyszałam, że warto się tam wybrać. Żeby lepiej się przygotować
(6) podróży, kupiłam przewodnik i zapisałam się
(7) kurs hiszpańskiego. W Internecie znalazłam niedrogi pokój
(8) pewnej rodziny
(9) Ameryki Południowej. Ucieszyłam się, że poznam kogoś
(10) oceanu.
(11) razu kupiłam walizkę i poprosiłam szefa
(12) dwutygodniowy urlop. Dzień przed wylotem upewniłam się, że wszystko mam. Spakowałam nawet szczoteczkę
(13) zębów! Nie chciałam ryzykować, że o czymś zapomnę. W dniu wyjazdu nie mogłam długo zasnąć, przewracałam się
(14) boku na bok. Dawno nie byłam tak podekscytowana!

Ćwiczenie 12. Proszę napisać pytania do podkreślonych części zdania.

a)

Unikam swojego szefa.

b)

Nie chcę tej książki.

c)

Nienawidzę białego sera!

d)

Potrzebuję dłuższych wakacji.

e)

Jadę do niebezpiecznego kraju.

f)

W czasie lekcji zadzwonił mój telefon.

g)

Kocham te dwie dziewczyny!

h)

Nie piję czarnej kawy.

i)

Nie rozumiem tych tekstów.

j)

Nie znoszę cię!

k)

Rzadko chodzę do swoich dziadków.