Teoria
Narzędnik (ang. instrumental) odpowiada na pytania – kim? czym?
Kiedy używamy tego przypadka:
- Jestem … (kim?) żoną, matką, ojcem, chirurgiem…
- narodowości – Polakiem, Polką, Francuzem, Francuzką, Anglikiem, Angielką;
- zawody – nauczycielem, nauczycielką, inżynierem, aktorem, aktorką;
-
Konstrukcja – Gdańsk jest pięknym miastem. // Gdańsk jest piękny. (!) Ona jest miłą dziewczyną. // Ona jest miła. (!)
-
Transport – Jadę samochodem, lecę samolotem, jeżdżę rowerem.
-
Narzędzia – Piszę (czym?) długopisem. Wysłałam to (czym?) pocztą.
-
Przyimki (prepozycja) – nad, pod, przed, za, między = pomiędzy, z, poza.
- w związku z ;
- zgodnie z;
- coś z czymś – na przykład kawa z mlekiem, rurka z kremem, pizza z papryką;
- Czasowniki:
- cieszyć się (czym?) wakacjami;
- interesować się (czym?) kinem / (kim?) tym chłopakiem;
- kierować (czym?) ruchem / firmą;
- martwić się (czym?) sytuacją ekonomiczną; (kim?) tym uczniem;
- opiekować się (czym?) domem / (kim?) dzieckiem;
- pasjonować się (czym?) architekturą / budownictwem;
- przejmować się (czym?) problemami; (kim?) szefem;
- przepadać za (czym?) morzem / (kim?) tą aktorką;
- stresować się (czym?) egzaminem, rozmową;
- tęsknić za (czym?) słońcem / (kim?) rodziną;
- trudnić się (czym?) handlem;
- zajmować się (czym?) fizyką / (kim?) dziećmi;
- zachwycać się (czym?) pogodą; (kim?) swoim dzieckiem;
- zarazić się (czym?) katarem, grypą;
- zmęczyć się (czym?) bieganiem;
Uwaga
Bardzo często, jeśli jest takie zakończenie:
spółgłoska (consonant) + -ie + spółgłoska (consonant)
spółgłoska (consonant) + -e + spółgłoska (consonant),
to eliminujemy -ie / -e !!!
NA PRZYKŁAD:
pies – spaceruję z psem
Marek – mieszkam z Markiem
ołówek – piszę ołówkiem
Pytania
Ćwiczenie 1. Proszę wybrać poprawną formę rzeczownika, przymiotnika lub zaimka.
a)Jestem
//
b)Moja matka jest
//
c)Opiekuję się małymi
//
d)Polska to
//
kraj.e)Spaceruję z
//
f)Do pracy jeżdżę
//
g)Nie pisz
//
długopisem.h)Tęsknię za
//
i)Obraz wisi nad
//
j)Interesuję się kulturą
//
k)One są
//
l)Piję kawę z
//
m)Nie interesuj się
//
sprawami.n)Martwię się
//
o)Modelki są
//
p)Kieruję dużą
//
Ćwiczenie 7 A. Proszę wpisać czasowniki w odpowiednie miejsca. Jeden z nich pasuje do dwóch kategorii.
brakować
•woleć
•tęsknić za
•przepadać za
•pilnować
•zajmować się
•kończyć
•opiekować się
•golić się
•słuchać
•słyszeć
•bawić się
•płacić
•jeść
•nienawidzić
•rozmawiać z
•tolerować
•kierować
NARZĘDNIKkim? czym?
BIERNIKkogo? co?
DOPEŁNIACZkogo? czego?
Ćwiczenie 10. Proszę wybrać poprawny przyimek łączący się z narzędnikiem.
a)Nie mogę się z panem spotkać, bo przebywam
//
miastem, wrócę dopiero w przyszłym tygodniu.b)Rok temu spędziliśmy urlop
//
polskim morzem i byliśmy bardzo zadowoleni.c)Chciałbyś umówić się
//
mną? Moglibyśmy pójść na randkę do kina.d)Pies spał
//
stołem i głośno chrapał.e)Twoje okulary leżą na komodzie
//
książką a zeszytem.f)Kochanie, jestem w ogrodzie
//
domem!g)Przepraszam, ale ja stałam
//
tą panią, proszę się nie wpychać, jest kolejka!h)Mieszkamy na dziesiątym piętrze, ale sąsiedzi z jedenastego, czyli ci, którzy mieszkają
//
nami, są bardzo głośni i przeszkadzają nam.